قرار دادند و كزنفون را هم معاون او معين كردند و باز راه افتاده بناى حركت را گذاشتند در حالى كه لشكريان ايرانى خصومت خود را ظاهر نموده بودند . بهرحال اين جمعيت كم از بلاد قديمهء آشور عبور كردند و تيسافرن چندين بار بمزاحمت ايشان پرداخت ولى حملات او ضعيف بود و چندان از روى حدت و حرارت واقع نميشد و در هرمورد لشكريانش براى احتراز از زدوخورد با يونانيها عقب مىنشستند و از آنها فاصله ميگرفتند . بالاخره از دست لشكريان ايران خلاص شدند ليكن در كوههاى كردوك يا كرد و در اراضى مرتفعهء ارمنستان صدماتى بيش از پيش ديدند . اگرچه يونانيها چون در محاربه در تپه و ماهور يد طولائى داشتند حملات ايلات وحشى كوهستانى را به خوبى دفع ميكردند و خواربار هم تحصيل مينمودند . ليكن مشكلات و موانع طبيعى از قبيل برف و سرماى شديد زياد بود و كم بودن تلفات ايشان هم بر قوهء تحمل و طاقت آنها و هم بر مهارت و زبردستى كزنفون دلالت دارد . بارى از طرف مغرب درياچهء وان پيش رفته و از رشته كوه آسياى صغير عبور نمودند . بالاخره سعادت يارى كرد و به جائى رسيدند كه دريا نمايان شد و پس از انجام كارى كه هيچوقت فوق آن واقع نشده بود به تراپزوس كه امروز طرابوزان خوانده مىشود وارد شدند . از وقتى كه من طرابوزان را براى دفعهء اول ديدم تابحال زياده از بيست سال است ليكن فراموش نميكنم اهترازى را كه براى من دست داد هنگاميكه آن معبر را از دور به من نشان دادند كه يونانيها از آنجا دريا را ديده فرياد شادى برآوردند . همچنين وقتى كه كامپوس « 1 » را سياحت كردم كه اردوگاه آن دلاوران بوده است در وقتى كه بعد از صدمات بىپايان و شجاعت و رشادت درخشان باستراحت پرداختند . ايران و يونان بعد از واقعهء كوناكسا نتيجهء طبيعى مغلوبيت كوروش كوچك اين بود كه اتحاد ايران با اسپارت بواسطهء معاونتى كه بمدعى سلطنت نموده بود بهم خورد ولى اسپارت بعد از تجربه‌اى كه بواسطهء واقعهء كوناكسا حاصل شده در

--> ( 1 ) - Campos